هم ولایتی های بزرگوار

چیلله بر شما مبارک

دلتان شاد

روزگار بر شما خوش

============================

     باستان شناسی شب چیلله      

——————————————————–

کرم جعفری

تاکنون هرکسی از عام وخاص به نوعی به توصیف اداب ورسوم شب چیله پرداخته اند وبیشتر به ( چگونه است ؟ ) تا ( چرا) هست ؟

تاریخ شب چیلله در آذربایجان و همه فلات ایران به عصر آغاز روستانشینی بر می گردد انسان در مکان امن اجتماعی اتراق کرد وبه به کشت غذای ثابت ( گندم ) پرداخت اما اضطراب زندگی هنوز پابرجا بود که هایدگر و الیاده آن را اضطراب هستی می نامد

زمستان طولانی ، برف و کولاک وگم شدن راهها و پناهگاهها و دام وطیور ، حمله درندگان ، تمام شدن خوراک خود وعلوفه دامها ، بیماری بچه ها وپیرمردان نگرانی مهلکی بود که نیاکان ما با آنها درگیر بودند ودربرابر این وحشت و نگرانی ها بود که :

دست به دامن الهه های واسطه خدایان می زدند الهه باد ، الهه خورشید ، الهه طوفان ، وحتی خدایان شرور چون تاریکی ، جن ، آل ، گالا ، زوال ، بختک وآل ….
در کتیبه اورخون ، منشور آداب ترکان باستان متن سایا و دعایی است :
..ای الهه شب بچه های ما را از شر گالا و زوال وسرما حفظ کن .

در طول مدت زمستان چهار جشن مقدس برپا می کردند تا جان سالم به بهار برسانند ومن معتقدم ریشه همه این جشنها اعتقادی و باورمندی به خدایان بود

در شب‌چیلله ( کش دادن شب ) از الهه ها و خدایان می خواستند آنها را در چنگ سرمای کشنده وسایر بلایا تنها نگذارند و زنان در خیدیر نبی از باب شکر گزاری آش وقاووت ، درست کرده واحسان می دادند وبرای توسل به (‌سمنه) الهه حامی نوزادان ،حلیمی با همین نام ( سمنو) می پختند و برای اینجی اومای ، حامی زنان زاییده هدیه می دادند

نمادهای طبیعی سفره چیلله که از دیرباز مرسوم است عبارتند از
انار : نماد زایش و باروری است لطیفترین شاهکار خداوند است که در قرآن زیبارخان بهشتی به آن تشبیه شده و انار مشبه به است و در ادبیات ترکی انار نماد اندام شیرده زنان است

چراغ : نماد اشراق ، آتش و جانشین خورشید در حرارت و روشنایی در شبهای دیجور در هزاران سال پیش است احترام و تقدس چراغ هنوز پابرجاست

قارپوز : از هنر هوشمند نخستین مردمان است برای تقویت روحیه قوم در آستان برف و بوران یا چیدن قارپوز در سفره انگار که تابستان را به زمستان می آوردند و مفهوم آن نیز دلالت بر همین دارد: کاهنده سوز برف و سرما

شب چیله ، شب باورمند ودینی مردمان عصر دیرین است و پناه خواست از خدایان و حرمت نهادن به خورشید که سالیان آزگاری است نور وحرارتش را بی دریغ به انسانها می بخشد این عید شبانه باستانی بر مردم ایران مبارک باد.

===================================