«إکس پرزیدنت»
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
دکتر حسام الدین واعظ زاده
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
|
در کشورهای دموکراتیک و نظامهای ریاستی، هر رئیسجمهوری بعد از اتمام دوره خدمت خود به عنوان رئیسجمهور سابق دارای حق و حقوق مشخص و قابل احترام از سوی نظام و کشور است. معمولا در جهان، موقعیت رئیسجمهور سابق ایجاب میکند به امور خیرخواهانه و عامالمنفعه مشغول شود و نه به امور سیاسی. «إکس پرزیدنت» با داشتن جایگاه والا و مهم خویش با کوله باری از تجربه بازهم میتواند به کشور و مردم خود خدمت نماید. ما باید تلاش کنیم چنین فضایی برای رؤسای جمهوری سابق به وجود آید. در جهان مرسوم است که برخی از رؤسای جمهوری سابق با قابلیتهای ویژهای به عنوان سفیر و داور بیطرف در حل و فصل اختلافات بینالمللی مشارکت میکنند یا به عنوان رئیس یک سازمان بینالمللی برگزیده میشوند. آنها معمولا در مجامع بینالمللی برای همزیستی مسالمتآمیز، گفتگوی ادیان و مذاهب، ایجاد ائتلاف بینالمللی برای مبارزه با خشونت و تروریسم بسیار مفید و کارآمد هستند و یا در کمپینهای منطقهای مانند حمایت از محرومان، مبارزه با بی سوادی، بیماریهای واگیر، دفاع از کودکان بیسرپرست، مبارزه با آلودگی آبها، هوا، گرم شدن زمین و… اهتمام میورزند. برخی از روسای جمهوری به عنوان ناظر انتخابات در کشورهای دیگر حضور مییابند و در واقع از نوعی اعتماد بینالمللی برخوردار میشوند که این مسأله مهمی برای اعتبار بینالمللی کشورها محسوب میشود. معمولا رؤسای جمهوری سابق در چارچوب نظام حزبی، قاعده بازی سیاست را خوب فراگرفتهاند و بعد از اتمام دو دوره ریاست دولت، میدانند که نباید دوباره برای پست ریاست جمهوری کاندیدا شوند یا در سیاست ورود کنند، لذا آنها یا باید با سیاست خداحافظی کنند و به اصطلاح از سیاست بازنشسته شوند و خاطرات خود را منتشر کنند یا به کارهای غیرسیاسی و خیرخواهانه که ذکر آن رفت روی بیاورند. در چنین شرایطی است که زمینه برای ورود نیروهای جوان و تازه نفس هموار میشود. با پیرشدن نظام جمهوری اسلامی، کشور ما هم نیز میتواند دارای رؤسای جمهوری سابق و متعددی باشد که دوران تصدی خود را سپری کرده اند. خوشبختانه سازوکار قانونی آن هم وجود دارد. براساس مصوبهای که در آخرین روزهای کار دولت هشتم تصویب شد، نهاد ریاست جمهوری موظف شد نیازهای اداری، پرسنلی، پشتیبانی، رفاهی و تشریفاتی روسای جمهوری، نخست وزیران دوران انقلاب اسلامی و معاونان اول رئیسجمهوری را تامین کند. برخی از رؤسای جمهوری سابق باید به دلیل تجربه قبلی از منابع قابل مراجعه باقی بمانند. البته این نکته بسیار مهم است که رؤسای جمهوری سابق باید به عنوان «إکس پرزیدنت» در داخل کشور جایگاه خود را حفظ کنند تا در صورت نیاز از توان آنها در چارچوب اهداف ملی کشور در عرصه بینالمللی استفاده شود و تاکنون از این ظرفیت مهم راهبردی استفاده نکردهایم. پرسش این است که چرا چهره مثبتی از رئیس جمهوری پیشین نزد افکار عمومی وجود ندارد؟ به هر حال رؤسای جمهوری از عمق مسائل و اسرار کشور با خبر بودهاند. به راستی علت چیست؟ نکته دیگر اینکه چرا باید رئیسجمهوری سابق بعد از دو دوره متوالی بازهم خواهان بازگشت به کرسی ریاست جمهوری باشد؟ چرا فردی که چندین بار کاندیدای ریاست جمهوری شده و رای نیاورده است باز هم امید دارد به این منصب مهم برسد؟ واقعا مشکل و معضل این وضع در کجاست؟ به نظر میرسد یا مشکل در کاندیدا شدن و انتخاب آنها بوده یا در تغییر روش و گرایش فکری و سیاسی آنها در دوران ریاست جمهوری. اگر چنین است باید فورا برای این درد و بیماری، سازوکار مناسبی اندیشه شود. نگارنده به عنوان یک معلم علم سیاست معتقد است که مشکل عمده در ظهور این مسأله پرآسیب و پرهزینه، فقدان نظام حزبی و به رسمیت شناختن و اعتبار دادن احزاب در امور سیاسی کشور است. اگر نظام ما برای نقش آوری موثر احزاب مجوزها و تضمینهای واقعی و کاربردی لازم را فراهم کند، بسیاری از مشکلات کشور و برخی از بداخلاقیهای انتخاباتی که از سوی فرد کاندیدا ایجاد میشود، قابل کنترل و بازخواست خواهد بود. ما باید با عبرت از کاستی سیستم احزاب غربی، الگوی بومی خود را برای تمرین دموکراسی و کاهش هزینهها و رفع بحرانهای سیاسی بسازیم. به واقع، این برای نظام و کشور یک مسأله است. باید برای جایگاه روسای جمهوری سابق فرهنگ سازی شود. این برازنده نظام جمهوری اسلامی نیست که برخی از آنها به مواردی متهم باشند که البته در هیچ محکمهای هم ثابت نشده است. صدا و سیما هم وظیفه مهم و بسیار خطیری در تثبیت جایگاه احزاب به عهده دارد؛ به جای پررنگ کردن نقش فرد و فردگرایی در روندهای سیاسی بویژه انتخابات، باید کاندیداهای ریاست جمهوری را در چارچوب احزاب معرفی کند تا مردم بتوانند نظام فکری و رفتاری آن فرد را به سهولت رصد کنند و به این وسیله از او شناخت کاملی به دست آورند. صدا و سیما باید مرامهای احزاب رسمی و متعهد و قانونی را پررنگ کند. سیاستمداران ما باید یاد بگیرند چگونه با هم در چارچوب یک نهاد که همان حزب است همفکری و مشارکت سیاسی کنند: «یدالله مع الجماعه»، و در همان حال، قاعده بازی سیاست را رعایت کنند. افراد در قالب احزاب ملزم هستند با رعایت خطوط قرمز، حرکت سیاسی خود را تنظیم کنند. در صورت وجود احزاب قوی، چه بسا حوادث تلخ سال ۸۸ اتفاق نمیافتاد یا حداقل روند وقایع به سرعت و سهولت و با هزینه کمتر قابل کنترل بود. کاندیدای حزبی در یک نظام اسلامی چون مدیون و وامدار آیین نامه و مرام حزب است امکان بروز و ظهور پدیده تکروی و خودمحوری فردی را نمیدهد؛ لذا بهترینها به عنوان کاندیدای ریاست جمهوری معرفی میشوند. براین اساس، هنگام تصدی پست ریاست جمهوری هم در چارچوب اصول نظام و منافع ملی کشور و مردم حرکت میکنند. در این صورت است که میتوانیم «إکس پرزیدنت»های محبوب و محترمی داشته باشیم. درچنین فضایی آنها با داشتن یک شخصیت ملی و جهانی، همچنان میتوانند به فعالیتهای سازنده و مردمی ادامه دهند، ضمن آنکه در اندیشه بازگشت به قدرت هم نباشند. در واقع، رئیسجمهوری سابق در صورت تمایل، در چارچوب حزب خود میتواند به فعالیت سیاسی ادامه دهد. اگر همه دست به دست هم دهیم و تلاش کنیم این روش به عنوان الگویی ایرانی- اسلامی و پسندیده برای نظام سیاسی ما تثبیت شود، آنگاه خواهیم توانست با جلوگیری از هدردادن منابع انسانی، مادی و معنوی کشور، با سرعت روند پیشرفت را طی کنیم. :::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
منبع:روزنامه اطلاعات-شانزدهم اردیبهشت ۹۶
|