سربازی؛ مردساز و جواننواز!
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
محمد ولی سهرابی اسمرود
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
چندی پیش انجمن اسلامی دانشکدة اقتصاد دانشگاه تهران، میزبان کارشناسان حوزههای مختلف بود تا در نشست «بررسی ابعاد اقتصادی خدمت سربازی» جایگزینی سرباز حرفهای به جای سربازی اجباری را موردبحث و بررسی قرار دهند. البته از عجایب این نشست حضور صاحبنظران حوزه اقتصادی و عدم حضور حتی یک نماینده از حوزة نظام وظیفه بوده است!
قبل از ورود به بحث سربازی، بیمناسبت نیست خاطرهای از دهة هفتاد نقل کنم. در دوران مسئولیتم در مجلة اطلاعات علمی، جوانی تحصیلکرده در مقطع کارشناسی ارشد، رشتة برق و الکترونیک و دانشآموخته برتر یکی از دانشگاههای معتبر داخلی که اتفاقاً حائز رتبهای هم در یک جشنواره علمی شده بود، به دفتر مجله آمده بود، برای یک گفتگو من هم به اتفاق خبرنگار مجله، پای صحبتهای ایشان نشستم، میگفت فعلاً سربازم؛ از روزگار گله داشت، از دوران سربازی هم گلهمند بود. میگفت پس از دوران آموزش، ماههاست در یکی از پادگانهای نظامی و در آشپزخانة پادگان مسئولیت مهمی را برعهدهام گذاشتهاند! وظیفهام این است در صف غذای سربازان، مراقب باشم تا خدای نکرده، سرباز گرسنهای هوس نکند در بیغفلتی مسئولین آشپزخانه و من؛ دو بار غذا بگیرد!
مهندس برق و الکترونیک میگفت بارها به مسئولین مربوطه مراجعه کرده و اعلام آمادگی کرده بودم که تا جایی که مقدور است، در حوزة تحصیلات دانشگاهی خودم کاری را به من واگذار کنند تا منشاء خدمتی برای جامعه و کشورم باشم، امّا تلاشهایم نتیجهبخش نبود و ناچارم دو سال دوران سربازیام را با همین مسئولیت سنگین و خطیر به پایان برسانم!
کم نبوده و نیستند جوانانی که با وجود داشتن تحصیلات عالی خوب یا صاحبنظربودن در حرفه و کار فنی، در نبود برنامهای مدون برای استفاده بهینه از دو سال طلائی دوران جوانیِ جوانانِ مشمولِ سربازی، عمر و وقت گرانمایه را در حالی گذراندهاند که نه تنها بر اندوختة آنها اضافه نشده، هزینههای سنگینی را نیز بر کشور تحمیل کردهاند.
اینکه از سربازی به عنوان «دوران مقدس» نام برده میشود، همة ما اتفاق نظر داریم و بر این نکته واقفیم که وجود نیروهای نظامی پرتوان و پرقدرت، با سربازان توانا و آماده، لازمة اقتدار نظامی هر کشوری است و سربازی رفتن هم وظیفهای تعریفشده برای جوانان هر ملک و مملکتی، امّا بهرهگیری از این نیروهای پرشورِ جوان در دو سالِ دورانِ سربازی، حرفهای نگفته و نشنیده فراوانی دارد که از دوران تصویب، خدمت اجباری سربازی در سال ۱۳۰۴ تکنون حل نشده باقی مانده است.
استفاده هدفمند، برنامهریزی شده و اصولی از نیروی جوانی خیل عظیمی از جوانان کشور در دوران سربازی، مقولهای است بس مهم تا مسئولین کشوری و لشکری با بسیج همة امکانات، افکار و توانائی خود، از این لشکر آماده به کار، در دوران خدمت سربازی آنچنان بهره گیرند تا هم خاطرة خوش دوران خدمت در محافل و مجالس نقل و نُقل همگان شود و هم کشور از این سرمایههای عظیم برای حل برخی از مشکلات موجود جامعه بهره برگیرد.
لازمه رسیدن به این مقصد و مقصود، در این است که مسئولین امر، با سود بردن از همة توان کارشناسی و مشاوره مشاوران خبره در حوزههای مختلف، برای دو سال دوران سربازی جوانان، برنامه و هدف داشته باشند. دو سال دوران سربازی، بهار زندگی هر جوانی است که اگر بیبرنامه، بیهوده و بیهدف سپری شود، بخشی از زندگی جوان سرباز را در آینده هم تحت تأثیر قرار خواهد داد. لزوم برنامهریزی برای جایگزینی سربازی حرفهای به جای سربازی اجباری، یعنی بهره بردن از توان علمی و فنی هر جوان، مقدمهای است برای هدفمند کردن این دوران طلایی جوانی. اگر غیر از این باشد، شعار «سربازی، دوران ساختنِ مرد از جوانان خام روزگار است» شعاری بیش نخواهد بود و این دوران، نه تنها مردساز جلوه نخواهد کرد، بلکه گاهی با سرخوردگیهایی که در این دوران بر جوانان رُخ مینماید، برخی را در پنجة بیرحم روزگار اسیر خواهد کرد، مثل قصة جوان مطلع این نوشته که یک سال پس از آن ماجرا خبردار شدم، سرانجام از مرزهای قاچاق زمینی، پس از تحمل رنجهای فراوان، وارد یکی از کشورهای اروپائی شده و رحل اقامت گزیده است!
سربازگیری و سربازی رفتن، خصوصاً در کشوری مانند ایران که همیشه روزگار، مورد طمع و گاهی تاخت و تاز بیگانگان بوده و هست، امری است لازم و وظیفهای است ملی و میهنی تا با آمادگی لازم دفاعی، چون دوران دفاع هشت ساله، فرصت هرگونه تجاوزی را به کشور دفع کنیم، اما در دوران صلح و آرامش نیز باید برای ۲ سال خدمت جوانان این مرز و بوم فکر اساسی و کارشناسی کرد تا عزم و توان باالقوه قشر بزگی از نیروی جوان را به سمت و سوی سازندگی، تولید، پیشرفت و تعالی جامعه سوق داد که نیروی جوانی سرمایهای است مشکلگشا، با این شرط که ما برنامهای برای استفاده از این سرمایههای ناتمام را در جامعه، خصوصاً در دوران خدمت نظام وظیفه داشته باشیم. به امید آن روز.
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
سخن مدیر مسئول/جوانان امروز/دی ماه ۹۴