اشاره:”محرم در کلام…”عنوان ستونی است که

قصد دارم آنچه پیرامون این ماه وقیام امام حسین(ع)

تاکنون خوانده ام،شنیده ام ویا از منابع مختلف ،از

زبان وقلم نویسندگان وتحلیگران مکتوب شده است

به اتفاق مروری مجدد داشته باشیم؛به این امید

که در فضای کرونایی که امکان حضور در مساجد

وهیات مذهبیبه حد اقل رسیده،با دیدگاه های مختلف

 در باره قیام ابا عبد الله الحسین (ع) بیشتر آشنا شویم.

از همه هم ولا یتی های فرهیخته دعوت می کنم

مطالبی را که در این چار چوب ؛اعم از کتاب وفضای

مجازی سراغ دارند،برای درج به نشانی سایت

واتساپ ویا تلگرام برایم ارسال کنند.

=========================================

(۱۰)

   زندگی اصیل و هزینه‌هایش   

 =========================================

♈️هزینه‌ی ارزش‌هایی که بدان معتقدی، فقط برگردن خود توست

♈️طبق قول مشهور، شب عاشورا، امام حسین، یاران خود را جمع کرد و فرمود: “بدانید که من می‌دانم فردا سرنوشت ما با این دشمنان چه خواهد شد. اکنون به همه‌ی شما اجازه‌ی رفتن می‌دهم؛ پس همه آزادید که بروید و بیعتی از من بر گردن شما نیست. پس از تاریکی شب استفاده کنید و هر کدام از شما که قدرت دارد دست مردی از اهل بیت مرا بگیرد و در این تاریکی متفرق شوید و به هر سو که می‌خواهید بروید. این مردم مرا می‌خواهند و اگر به من دست یابند، با بقیه کاری نخواهند داشت.”

♈️تاریخ یاد ندارد کسانی را که به این توصیه عمل کردند، نکوهش کرده باشند. در سخن امام حسین، حقیقتی نهفته است که کمتر به آن توجه شده است. گوهر این سخن، سه بعد و زاویه دارد. سخنی درس‌آموز برای همیشه‌ی تاریخ.

 ♈️ سه درسی که می‌توان از این سخن بیرون کشید چنین است:

۱٫  “اصیل زندگی کنید”.

♈️اصالت زندگی به این است که اگر می‌خواهی زندگی کنی و یا حتی اگر می‌خواهی بمیری، برای خودت زندگی کن و برای خودت بمیر. وقتی می‌گویم “برای خودت”، دقیقا به معنای این است که برای آن‌چه به آن رسیده‌ای، آن حقیقتی که در درون خود محقق کرده‌ای، آن‌چه در جان‌ات بدان وفاداری و آن‌چه در پنهان‌ترین زوایای روح‌ات آرزویش را می‌کنی. در مقابل، زندگی عاریتی و مرگ عاریتی، زندگی و مرگی است که که از جان تو و از درون تو برنخاسته است، بلکه از بیرون به تو تحمیل شده است. خود را بنده و برده‌ی چیزی کرده‌ای که از تو و از درون تو نجوشیده است. با آن مشکل داری، اما به ملاحظه‌ای و به مقتضایی به آن گردن می‌نهی؛ بدان رضایت نداری و چیزی نیست که تو آن را خواسته باشی.

♈️آن‌چه امام حسین می‌گوید، به واقع، یاران را از مرگ عاریتی بر حذر می‌دارد. از این رو توصیه می‌کند بروید و برای آن که احساس گناه نکنند، به صراحت گوشزد می‌کند بیعت‌ام را از شما برداشتم. تا مبادا کسی به خاطر امام حسین بماند و اما دل‌اش رای و میل دیگری داشته باشد.

۲٫  “انتخاب، حق انسان است”.

♈️پیام دوم امام حسین این است که: می‌توانی بروی، می‌توانی بمانی. اما اگر می‌خواهی بمانی، به‌خاطر من نمان. زیرا بیعت‌ام را از تو برداشته‌ام. انتخاب، حق تو است: رفتن و یا ماندن.   مرگ را خودت باید انتخاب کنی. انتخاب، عنصر اساسی و بنیادینی است که خداوند در انسان به ودیعت نهاده است. می‌خواهی بروی، بی هیچ شماتتی برو، اما اگر ماندی، به‌اختیار و انتخاب خودت بمان. من، مسئول خودم هستم و نه بیش‌تر، و تو نیز. هر کسی بار مسئولیتِ انتخاب خود را خودش باید بر دوش بگیرد. هرکس خودش باید انتخاب کند چگونه بزید و یا چگونه بمیرد.

رستگاری، آن است که انتخاب شود.

♈️ این سخن پربهایی است با همه‌ی آنان که می‌خواهند حسینی زندگی کنند، که راه انتخاب را مسدود نکنید و آدمیان را مجبور نکنید، و با حسین بودن را حتی، به دیگران  تحمیل نکنید. زیرا خود او رخصت داده است هر کس سر خویش گیرد و برود. امام حسین با این سخن، همه را با عمیق‌ترین اضطراب وجودی، یعنی “انتخاب” روبرو کرد. انتخابی که باید به آن دست برد و مسئولیت‌اش را پذیرفت. حسین، همه را با “تصمیمی” بزرگ مواجه کرد. او گفت: “آزادید بروید”. یعنی اگر می‌خواهید بمانید، خودتان باید تصمیم بگیرید، من به جای هیچ کس تصمیم نمی‌گیرم. امام حسین با این سخن می خواهد بگوید، هزینه‌ی آن چه بر آن باور داری، فقط برعهده توست. دیگران را نباید و نمی‌توانی مجبور کنی هزینه های باورهای ترا بپردازند.

۳٫  “قربانی شدن فقط پیش پای ارزش”.

♈️با معیار، ملاک و برای حقیقت و ارزش (و نه برای شخص)، زندگی کن. حقیقتی که در پرتو آن زیسته‌ای و ارزشی که محور زندگی است، چیزی است که مهم است.

♈️امام حسین گوشزد می‌کند اگر می‌خواهی بمانی، برای حقیقتی و ارزشی بمان که برای آن زیسته‌ای. برای من نمان، مسئولیت مرگ هرکسی با خود اوست. برای من، از آن رو که به من تعلق عاطفی داری، نسبت و پیوند خونی داری و یا به هر علت دیگر، نمان. اگر می‌خواهی بمانی، ببین حق با تو چه می‌گوید. ببین معیاری که از آن، همه‌ی عمر پیروی کرده‌ای چه می‌گوید. اگر آن معیار و ارزش در فردا تجلی می‌کند بمان. اگر حقیقت، چیزی است که در میدان نبرد ظهور می‌کند بمان؛ اما اگر فقط به‌جهت خویشاوندی و نسبت‌های دیگر است، بهتر است بروی.

♈️اگر می مانی، مرا نه به عنوان یک شخص، بلکه به منزله‌ی یک ارزش و یک معیار ببین. ارزشی که می‌توان جان خویش را در دفاع از آن قربانی نمود.

✍️ علی زمانیان

========================================

(۹)

نبرد ادامه دارد

========================================

نبرد حسین

نه از صبح عاشورا آغاز شد

و نه در غروب عاشورا پایان یافت،

و نه جنگی است که در ساحل فرات رخ داد

و نه کشمکشی است که  میان او و

فرزند معاویه درگرفت،

این نبرد یکی از صحنه های جهاد

همیشگی تاریخ در جامعه 

انسانی است،

و از آغاز تاریخ تا

پایان تاریخ و استقرار

جهانی عدالت و برابری و

خوشبختی انسان بر روی زمین

ادامه دارد.

حسین وارث آدم، ص ۴۲۴

دکتر علی شریعتی

========================================

(۸)

       اندر احوالات مسلم      

=========================================

رحمن ستاری اسمرود

=========================================

گهگاهی سوال وجوبهایی میان من ودخترم در باره مسایل مذهبیدفاع مقدس وغیره لحظات دلکش وجذابی عموما به وقت شب رقم می زند. دیشب این گفت و گو هول محور حضرت مسلم بود. می خواست انچه که در فیلم مختار دیده اطلاعات خودرا به نوعی تکمیل کند ازاینکه ان همه در ابتدا پشت سر او بودند به ناگهان همه تنها گذاشتند ورفتند ومسلم به ناچار اواره وتنها در کوچه پس کوچه های غریبی یله می شود. اولین سوالش چنین مضمونی داشت.

در جواب گفتم حفظ ایمان در شرایط عادی چندان هنر نیست بلکه ایمان راسخ در سختیها وتنگناها رخ می نماید اهل کوفه به جز عده قلیل مرز اعتقادشان تا انجایی بود که ارامش دنیوی شان بهم نریزد وقتی عبیدالله دستور داد از هر قبیله ای یک نفر در کنار مسلم باشد کل ان قبیله از سهم بیت المال محروم می شود همه غلاف کردند در فیلم مختار هم می بینیم یکی دست برادر را می گیرد از پیش مسلم می برد ،یکی دست همسر، ان یکی دست دایی وعمو وغیره. اما ازمیان این جمع یک شیر زن به نام طوبی پیدا می شود شجاعت انسانیتش تاریخ را در می نوردد به مسلم ماوا می دهد.

ازطرفی این جمعیت پشت سر مسلم همه دعوتنامه به امام حسی نوشتند وهم با مسلم بیعت می کنند ولی بیک باره شکسته می شود. واینقدر نامردمی در میان مردم ساری و جاری بود مسلم را با وعده امان نامه در کشاکش میدان جنگ ومعرکه شمشیرش را بر نیام می کنند پیش عبیدالله می برند. حال این نامردمی روی دیگری نیز دارد وقتی مسلم در منزل هانی بن عروه مخفی بود عبیدالله وارد خانه هانی می شود به بهانه اینکه رسم دوستی بجا اورد به مسلم اشاره می کنند اورا غافل گیر کرده وبکشد اما مسلم خود داری می کند.

بعداز رفتن عبیدالله اعتراض می کنند که چرا گرگی که در چنگمان بود، رهایش کردی وقتی جواب می دهد شکوه و عظمت انسانیت سر برمی اورد می گوید اولا ایشان مهمان بود ،ثانیا شاید میزبان راضی نبود خونی در خانه اش ریخته شود سوم اینکه از پیامبرمان یاد گرفتیم کسی را سرزده وغافل گیر نکنیم بلکه اگر جنگی داریم مردانه اعلام کنیم چهارم اینکه در منطق ما هیچ وقت شروع کننده جنگ نیستیم.  لذا این منطق انسانیت در هر کس باشد تاریخ را درمی نوردد.

(۷)

مکتب عاشورا در بیان دکترشریعتی

=========================================

♈️«شهید» یعنی حاضر، کسانی که مرگ سرخ را به دست خویش به عنوان نشان دادن عشق خویش به حقیقتی که دارد می‌ میرد و به عنوان تنها سلاح برای جهاد در راه ارزش‌ های بزرگی که دارد مسخ می‌ شود، انتخاب می‌ کند شهیدند.

 حیّ و حاضر و شاهد و ناظرند، نه تنها در پیش گاه خدا که در پیش گاه خلق نیز و در هر عصری و قرنی و هر زمان و زمینی.

♈️آنها که تن به هر ذلتی می‌ دهند تا زنده بمانند، مرده‌ های خاموش و پلید تاریخ اند و ببینید که آیا کسانی که سخاوت مندانه با حسین (ع) به قتل گاه خویش آمده‌ اند و مرگ خویش را انتخاب کرده‌ اند، در حالی که «صد ها گریز گاه آبرو مندانه برای ماندن شان بود!»، و صد ها توجیه شرعی و دینی برای زنده ماندن شان بود، توجیه و تأویل نکرده‌ اند و آمده‌ اند و مرده‌ اند، این‌ ها زنده هستند؟، یا آن‌ ها که برای ماندن شان تن به ذلت و پستی رها کردن حسین (ع) و تحمل کردن یزید دادند؟، کدام هنوز زنده‌ اند؟.

♈️هر کس زنده بودن را فقط در یک لَشِ متحرک نمی‌ بیند، زنده بودن و شاهد بودن حسین (ع) را با همه ی وجودش می‌بیند، حس می‌ کند و مرگ کسانی را که به ذلت‌ ها تن داده‌ اند، تا زنده بمانند، می‌ بیند.

♈️شهید نشان می‌ دهد و می‌ آموزد و پیام می‌ دهد که در برابر ظلم و ستم، ای کسانی که می‌ پندارید: «”نتوانستن” از جهاد معاف می‌ کند»، و ای کسانی که می‌ گویید: «پیروزی بر خصم هنگامی تحقق دارد که “بر خصم غلبه شود”»، نه! شهید انسانی است که در عصر نتوانستن و غلبه نیافتن، با مرگ خویش بر دشمن پیروز می‌ شود و اگر دشمن اش را نمی‌ کشد، رسواء می‌ کند.

♈️اکنون شهیدان مُرده‌ اند و ما مُرده‌ ها زنده هستیم. شهیدان سخن شان را گفتند و ما کَر ها مخاطب شان هستیم. آن ها که گستاخی آن‌ را داشتند که ـ وقتی نمی‌ توانستند زنده بمانند ـ مرگ را انتخاب کنند، رفتند و ما بی‌ شرمان ماندیم. صد ها سال است که مانده‌ ایم!.

♈️جا دارد که دنیا بر ما بخندد که ما ـ مظاهر ذلّت و زبونی ـ بر حسین(ع) و زینب(س) ـ مظاهر حیات و عزّت ـ می‌ گرییم و این یک ستم دیگر تاریخ است که ما زبونان، عزاء دار و سوگ وار آن عزیزان باشیم.

♈️در فرهنگ ما، در مذهب ما، در تاریخ ما، -تشیّع- عزیز ترین گوهر هایی که بشریت آفریده است، حیات بخش‌ ترین ماده‌ هایی که به تاریخ، حیات و تپش و تکان می‌ دهد، و خدایی‌ ترین درس‌ هایی که به انسان می‌ آموزد که می‌ تواند تا «خدا» بالا رود، نهفته است و میراث همه ی این سرمایه‌ های عزیز الهی به دست ما پلیدان زبون و ذلیل افتاده است. 

♈️ما مسؤول این هستیم که با این میراث عزیز شهدا و مجاهدان مان و امامان و راهبران مان و ایمان مان و کتاب مان، امتی نمونه بسازیم تا برای مردم جهان شاهد باشیم و شهید باشیم و پیامبر(ص) برای ما نمونه و شهید باشد.

 ♈️رسالتی به این سنگینی، رسالت حیات و زنده گی و حرکت بخشیدن به بشریت، بر عهده ی ماست، که زنده گی روز مره‌ ی مان را عاجزیم!.

♈️خدایا! این چه حکمت است؟.

 ما که در پلیدی و منجلاب زنده گی روز مره ی جانوری مان غرق ایم، باید سوگ وار و عزاء دار مردان و زنان و کودکانی باشیم که در کربلاء برای همیشه، شهادت شان و حضور شان را در تاریخ و در پیش گاه خدا و در پیش گاه آزادی به ثبت رسانده‌ اند.

♈️ خدایا این باز چه مظلومیتی است، بر خاندان حسین؟.

اکنون شهیدان کار شان را به پایان رسانده‌ اند و ما شب شام غریبان می‌ گیریم و پایان اش را اعلام می‌ کنیم. می‌ بینید چه گونه در جامه گریستن بر حسین (ع) و عشق به حسین (ع)، با یزید هم دست و هم داستان ایم؟.

 او که می‌ خواست این داستان به پایان برسد…..

=======================================

(۶)

           رویش وریزش           

==========================================

جاودانه‌ترین نمونه‌ی رویش و ریزش کربلاست. مردودشدگان در امتحانِ بعد از رحلت حضرت رسول(ص) پی در پی سقوط داشتند تا کارشان به جنایت هولناک کربلا کشیده‌شد. آن جنایات، از خسارت‌بارترین ریزش‌هاست. اما قبول‌شدگان در امتحان بعد از رحلت حضرت رسول(ص)، پی در پی رویش داشتند.

اوج رویش آن‌ها هم در عاشورا بود. از بدنه‌ی جامعه‌ی بشری عاشورایی‌ها روییدند. چه رویش مبارکی! شما هنوز بر آن ریزشی‌ها نفرین و بر این رویشی‌ها سلام می‌دهید. نفرین بر آن ریزشی‌ها، ما را از عامل ریزش در خود فاصله می‌دهد و موجب می‌شود که طغیان را در خود سرکوب کنیم و سلام بر آن رویش‌ها خاستگاه رویش و تسلیم در مقابل حقیقت را در ما زنده می‌کند.

 ………………………………………………………………………

آیینه‌ی تمام‌نما/ آیت‌الله حائری شیرازی

(۵)

               عزای جدید!                

===================================

استاد مرتضی مطهری:

امروز باید عزای حسین را گرفت؛ اما برای حسین در عصر ما یک عزای جدیدی است که در گذشته نبوده است و آن عزای جدید این همه دروغ ها است که درباره حادثه کربلا گفته می شود و احدی جلو این دروغ ها را نمی گیرد.

در حادثه کربلا، یک قسمت از تحریفاتی که صورت گرفته است، معلول حس اسطوره سازی است. مبالغه ها و اغراق هایی شده است… این حس اسطوره سازی خیلی کارها کرده است. ما که نباید یک سند مقدس را در اختیار افسانه سازها قرار بدهیم.

وقتی که می فهمید و می دانید و مردم اغلب هم می دانند که دروغ است، نباید در آن مجلس بنشینید، که حرام است، بلکه باید مبارزه کنید…

غالب جعلیاتی که شده است، مقدمه گریز زدن بوده است؛ یعنی جعل شده است برای اینکه بشود از آن جعل یک گریزی زد و اشک مردم را جاری کرد، و غیر از این چیزی نبوده است…..

این موضوع که دستگاه حسینی یک دستگاه جدایی است و از هر وسیله ای برای گریاندن می شود استفاده کرد، این خیال، این توهم دروغ و غلط، یک عامل بزرگی شد برای جعل و تحریف.

به خدا قسم حرف حاجی* حرف راستی است. می گوید امروز؛ اگر کسی بخواهد بر امام حسین (ع) بگرید، بر این مصیبت هایش باید بگرید، بر این تحریف ها و مسخ ها و دروغ ها باید بگرید!

………………………………………………………………………….

مرتضی مطهری، مجموعه آثار، ج۱۷، ص ۷۰ به بعد

…………………………………………………………………………….

ارسالی:دکتر محمّد مهدی شاهمرادی

* منظور از حاجی، حاجی نوری هست

(۴)

        دیار حسرت      

=========================================

رحمن ستاری اسمرود

——————————————————————

سکوت در سکوت بغض انگیز دیار حسرت شور و شعور گذشته های دور 

در استانه محرم را در دالان دل برمی انگیزد .یاد قار قاره که با تشریفات ویژه 

مراسم برگزار می کردند نوحه سرایی می کردند زن و مرد پیر وجوان اشک

می ریختند. شانه های ستبر با هق هق گریه امان از کف می داد.

مراسم تشت گزاری اول محرم خود منظره خاص خود داشت ،صدای

گریه زن مرد درهم می امیخت نوای خوش مرحوم حاج اقا نوری

فضا را پرمی کرد همه می گریستند، بعضی ایستاده بعضی نشسته

در گوشه چشمها از شدت گریه همانند خوشه اتش گرفته به

سرخی می رفت .درودیوار مسجد اسمانش با این مراسم انس دیرینه

دارد.

تربیت یافتگان این محیط قطعا شور وتدبیر را درهم امیخته هم

دستورالعمل بهداشتی ستاد را مراعات می کنند

وهم انتظار دیار را براورده  می سازند.

=========================================

(۳)

       …دل که هست       

=========================================

خبر آوردند که «بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُون» بلکه ما بکلّی محرومیم!

«وَأَنتُمْ حِینَئِذٍ تَنظُرُونَ»  و شما در این حال نظاره می کنید و کاری از دستتان ساخته نیست.

محروم از بلند گریه کردن، هروله در انبوه جمعیت و دم یا حسین انتهای روضه.

اما خودت گفتی «أَفَرَءَیْتُمُ الْمَآءَ الَّذِی تَشْرَبُونَ؟» آیا به آبی که می‌نوشید فکر می‌کنید؟…ما به حسین فکر می‌کنیم.

خودش گفته «شیعتی مهما شربتم ماء فاذکرونی»وقتی آب می‌نوشید به یاد من باشید.

بارها در روضه گفتیم ابد والله ما ننسی حسینا که به خدا سوگند هرگز حسین را فراموش نمی‌کنیم .ما نظاره گر نیستیم. ما پای کار حسینیم .

هیات نیست؟ خب نباشد.دل که هست

پیراهن مشکی که هست.گریه که هست

ما عزاداران حسینیم…ما تفسیر «فَلْیَبْکِ الْبَاکُونَ»،«یَضِجُّ الضَّاجُّونَ»،«یَعِجُّ الْعَاجُّونَ» دعای ندبه ایم.

ما به گریه‌هایمان سپردیم آنقدر بر پایمان بریزند تا رودخانه شویم، بخروشیم و خود را به کشتی نجاتش برسانیم

حالا که اجل مهلت داده آمده‌ایم تا بر پای کشتی گریه کنیم و فریاد بزنیم «أَیْنَ الطَّالِبُ بِدَمِ الْمَقْتُولِ بِکَرْبَلاءَ ؟» کجاست خون‌خواه حسین که اگر محروم هم باشیم تاوان نبودن توست .

این عزاداری نذر ظهور شما.

(۲)

اللهم انی اعوذ بک من الکرب والبلا

می نویسند وقتی کاروان عاشورا به کربلا رسیدند ابی عبدالله از اهل اطراف کربلا نام انجا را جویا شد. پیر مردی بود گفت اینجا را قاضریه می گویند. نینوا می گویند. ابی عبدالله پرسید نام دیگری ندارد عرض کرد چرا کرب وبلا هم می گویند این عبارت را بر زبان اورد اللهم انی اعوذ بک من الکرب و والبلا. سپس امرکرد اصحاب ویاران پیاده شوند بار بی اندازد ودرادامه فرمود ها هنا مقتلنا. ها هنا مذبح ابناینا تا زینب این عبارات را از زبان داداش شنید بر سر وسینه زد وگفت داداش وقتی سر پدرمان را به ضربت کین شکافتند گفتم باشد توهستی وقتی برادرمان حسن را شهید کردند باز گفتم. سایه شما هست. بگو بعداز تو چه کسی را دارم. لعنت الله علی اعدایهم اجمعین.   التماس دعا

رحمن ستاری اسمرود

=========================================

(۱)

حرکت از مدینه به مکه

=========================================

امام حسین(ع) شب یکشنبه، دو شب مانده از ماه رجب و به نقلی دیگر سوم شعبان سال ۶۰ق[۱۴] به همراه ۸۴ نفر از اهل بیت و یارانش، مدینه را به قصد مکه ترک کرد.[۱۵] بنابر برخی منابع، ایشان شب‌هنگام نزد قبر مادر و برادر رفت و نماز خواند و وداع کرد و صبح به خانه برگشت.[۱۶] در برخی دیگر از منابع آمده است حضرت(ع) دو شب متوالی را در کنار قبر رسول خدا(ص) بیتوته کرد.[۱۷]

در این سفر به جز محمد بن حنفیه[۱۸] بیشتر خویشاوندان امام حسین(ع) از جمله فرزندان، برادران، خواهران و برادرزاده‌های آن حضرت(ع)، ایشان را همراهی می‌کردند.[۱۹] علاوه بر بنی هاشم، بیست و یک نفر از یاران امام حسین(ع) نیز با ایشان در این سفر همراه شدند.[۲۰]

محمد بن حنفیه برادر امام حسین(ع) پس از اطلاع از سفر قریب‌الوقوع امام، برای خداحافظی نزد ایشان آمد. حسین(ع) وصیتنامه ای برای او نوشت که در آن آمده است:

إنّی لَم اَخْرج أشِراً و لا بَطِراً و لا مُفْسداً و لا ظالماً وَ إنّما خرجْتُ لِطلب الإصلاح فی اُمّة جدّی اُریدُ أنْ آمُرَ بالمعروف و أنْهی عن المنکر و اسیرَ بِسیرة جدّی و سیرةِ أبی علی بن أبی طالب

من از روی ناسپاسی و زیاده خواهی و برای فساد و ستمگری، حرکت نکردم؛ بلکه اصلاح امّت جدّم را می‌جویم. می‌خواهم امر به معروف و نهی از منکر کنم و به سیره جدّم و پدرم علی بن ابی طالب(ع) رفتار کنم….[۲۱]

امام حسین(ع) با همراهانش از مدینه خارج شد و بر خلاف خواسته نزدیکانش راه اصلی مکه را پیش گرفت.[۲۲] در میان راه مکه، حسین(ع) با عبدالله بن مطیع برخورد کرد. او از مقصد امام پرسید. امام فرمود: «اکنون آهنگ مکه دارم. چون آنجا برسم، از خداوند متعال برای پس از آن، طلب خیر خواهم کرد». عبدالله امام را از مردم کوفه برحذر داشت و از ایشان خواست در مکه باقی بماند.[۲۳]

امام حسین(ع) بعد از پنج روز، در سوم شعبان سال ۶۰ق به مکه رسید[۲۴] و با استقبال گرم مردم مکه و حاجیان بیت الله الحرام روبرو شد.[۲۵] مسیر حرکت حسین(ع) از مدینه تا مکه شامل این منازل است: ذوالحلیفه، ملل، سیاله، عرق ظبیه، زوحاء، انایه، عرج، لحر جمل، سقیا، ابواء، گردنه هَرشا،[۲۶] رابغ، جحفه، قدید، خلیص، عسفان و مر الظهران.

*به دلیل رعایت اختصار،منابع حذف شد.

================================================